English
Nhà hướng Tây thường nhận nắng mạnh vào buổi chiều, đúng thời điểm nhiệt độ ngoài trời vẫn còn cao. Với cửa nằm trực tiếp trên mặt tiền hướng Tây, không nên chỉ chọn theo kiểu dáng hay độ dày cánh; nên ưu tiên bộ cửa có khả năng hạn chế bề mặt hấp thụ bức xạ, giảm truyền nhiệt vào bên trong và kết hợp tốt với giải pháp che nắng.
Nếu phải chọn theo hướng thực tế, cửa đặc có cấu tạo phù hợp, bề mặt màu sáng hoặc ít hấp thụ bức xạ, có lớp/lõi hạn chế truyền nhiệt và được che nắng tốt sẽ có lợi thế hơn một bộ cửa hấp thụ nhiều nắng rồi chỉ trông chờ vào vật liệu cánh để “chống nóng”.
Nói dễ hiểu hơn: nhà hướng Tây không phải cứ đổi sang một loại cửa khác là hết nóng. Cửa chỉ là một mắt xích. Nếu cả mảng tường, kính, mái hiên và khoảng sân phía trước đều hứng nắng thì nhiệt vẫn tìm được đường vào nhà.
1. Vì sao cửa hướng Tây thường nóng hơn những vị trí khác?
Buổi sáng, mặt trời đi từ phía Đông. Đến chiều, hướng chiếu chuyển dần sang phía Tây và Tây Nam. Đây cũng là lúc mặt tiền phía Tây thường phải nhận bức xạ mặt trời trực tiếp trong nhiều giờ.
Đứng ngoài cửa khoảng 3 – 4 giờ chiều vào những ngày nắng gắt, bạn có thể cảm nhận ngay bề mặt cửa nóng lên như thế nào. Cánh cửa hấp thụ bức xạ, nhiệt độ bề mặt tăng và nhiệt tiếp tục truyền qua cấu tạo cửa vào phía trong.
Nhưng cửa không phải thứ duy nhất nhận nắng. Tường, kính, mái hiên, nền sân và những mảng vật liệu xung quanh cũng cùng chịu bức xạ. Vì vậy, nếu chỉ đổi sang một bộ cửa khác mà để cả mặt tiền phơi nắng trực tiếp thì hiệu quả chống nóng sẽ có giới hạn.
Nhà hướng Tây là bài toán của cả mặt tiền, trong đó cửa là một phần quan trọng.
2. Nhà hướng Tây nên chọn cửa đặc hay cửa có kính?
Nếu mục tiêu đang bàn là hạn chế nhiệt từ bức xạ mặt trời, cửa đặc thường dễ kiểm soát hơn cửa có diện tích kính lớn.
Lý do khá đơn giản: kính trên mặt tiền hướng Tây có thể trở thành một bề mặt nhận bức xạ trực tiếp rất đáng kể. Nếu dùng mảng kính lớn mà không có giải pháp che nắng phù hợp, việc chỉ chăm chăm chọn một cánh cửa “cách nhiệt tốt” sẽ không giải quyết được toàn bộ vấn đề.
Điều này không có nghĩa nhà hướng Tây phải bỏ hoàn toàn kính.
Nếu kiến trúc cần lấy sáng, có thể cân nhắc diện tích kính, vị trí kính, loại kính và đặc biệt là giải pháp che nắng bên ngoài.
Còn nếu cửa chính không cần lấy sáng nhiều, cửa đặc là phương án dễ kiểm soát hơn về mặt nhiệt.
Đây là một trong những trường hợp tôi thường khuyên khách hàng nhìn vào toàn bộ mặt tiền, thay vì chỉ nhìn riêng mẫu cửa.
3. Màu cửa có ảnh hưởng đến việc hấp thụ nhiệt không?
Có.
Màu sắc bề mặt ảnh hưởng đến lượng bức xạ mà bề mặt hấp thụ. Nhìn theo nguyên lý vật lý đơn giản, các bề mặt tối thường hấp thụ nhiều bức xạ mặt trời hơn các bề mặt sáng trong cùng điều kiện.
Vì vậy, nếu cửa nằm trực tiếp ở mặt tiền hướng Tây và mục tiêu là giảm nhiệt, các màu quá tối không phải lựa chọn duy nhất.
Các tông sáng hoặc trung tính có thể là hướng đáng cân nhắc hơn về mặt nhiệt.
Nhưng ở đây cũng cần tránh một cách hiểu đơn giản khác:
“Cứ chọn cửa màu trắng là sẽ mát.”
Không hẳn.
Màu sắc chỉ là một yếu tố. Cấu tạo cánh, vật liệu bề mặt, khả năng phản xạ bức xạ, lõi cửa, khung, khe hở và mức độ che nắng đều có thể ảnh hưởng đến nhiệt truyền vào nhà.
Nếu cửa hướng Tây được che bởi mái đua hoặc lam chắn nắng tốt, hiệu quả tổng thể có thể khác rất nhiều so với một cánh cửa cùng màu nhưng phơi nắng trực tiếp cả buổi chiều.
4. Cửa thép hướng Tây có bị nóng không?
Có thể.
Đây là điểm nên nói thẳng với khách hàng thay vì né tránh.
Thép là vật liệu dẫn nhiệt tốt, nên một cánh cửa thép nằm ngoài nắng trực tiếp chắc chắn có thể nóng lên đáng kể ở bề mặt.
Nhưng từ đó kết luận “cửa thép nóng nên không phù hợp với nhà hướng Tây” lại là quá đơn giản.
Cần nhìn cả cấu tạo của cánh cửa.
Một bộ cửa không phải chỉ có một tấm thép. Cánh có thể gồm các lớp vật liệu, lõi và khoảng cấu tạo khác nhau. Những thành phần này ảnh hưởng đến việc nhiệt từ lớp ngoài truyền vào phía trong như thế nào.
Vì vậy, khi chọn cửa thép cho mặt tiền hướng Tây, câu hỏi đúng không phải là:
“Cửa thép có nóng không?”
Mà là:
“Cấu tạo bộ cửa này xử lý nhiệt từ mặt ngoài vào mặt trong như thế nào?”
Đây là hai câu hỏi hoàn toàn khác nhau.
5. Nếu chọn cửa thép vân gỗ, nên chú ý điều gì?
Cửa thép vân gỗ vẫn có thể sử dụng cho nhà hướng Tây. Nhưng nếu mục tiêu chính là giảm nhiệt, không nên chỉ nhìn vào độ dày thép.
Độ dày thép nói cho chúng ta biết một phần về vật liệu, nhưng không đủ để nói bộ cửa truyền nhiệt như thế nào.
Nên xem ít nhất các thành phần sau:
- Bề mặt cửa: màu sắc và đặc tính hấp thụ/phản xạ bức xạ.
- Cấu tạo cánh: cửa gồm những lớp nào.
- Lõi cửa: vật liệu lõi có vai trò gì trong cấu tạo và truyền nhiệt.
- Khung cửa: có bị nắng chiếu trực tiếp hay không.
- Gioăng và khe tiếp giáp: cửa có kín và ổn định khi đóng không.
- Vị trí lắp đặt: cửa nằm dưới mái che hay phơi nắng trực tiếp.
- Mặt tiền xung quanh: tường, kính, mái và các vật liệu khác có cùng chịu nắng hay không.
Đây là lý do một bộ cửa không nên được đánh giá chỉ bằng một con số.
Một cánh thép dày hơn chưa chắc đã là câu trả lời tốt hơn cho bài toán chống nóng nếu toàn bộ cấu tạo và giải pháp che nắng chưa được tính đến.
6. Thứ giúp cửa hướng Tây “đỡ nóng” đôi khi không nằm trên cánh cửa
Đây là phần nhiều gia chủ thường bỏ qua.
Nếu có điều kiện, che nắng bên ngoài thường là một trong những việc đáng làm trước khi cố tìm một vật liệu cửa “chống nóng tuyệt đối”.
Có thể là mái hiên, mái đua, lam chắn nắng, ban công, cây xanh hoặc các giải pháp kiến trúc khác tùy công trình.
Lý do rất đơn giản: thay vì để bức xạ mặt trời chiếu trực tiếp vào cửa rồi mới tìm cách xử lý lượng nhiệt đã hấp thụ, ta giảm lượng nắng chiếu tới bề mặt ngay từ đầu.
Giống như đứng dưới một chiếc ô.
Chiếc ô không làm bạn “cách nhiệt” tốt hơn, nó chỉ ngăn phần lớn ánh nắng chiếu trực tiếp xuống người. Với cửa cũng vậy.
Một bộ cửa tốt nhưng phơi nắng trực tiếp vẫn phải chịu tải nhiệt lớn. Một bộ cửa có cấu tạo phù hợp và được che nắng tốt sẽ có điều kiện làm việc thuận lợi hơn rất nhiều.
7. Đừng quên cả khung cửa và bức tường xung quanh
Khi nói đến chống nóng, người ta thường nhìn vào cánh cửa.
Nhưng nếu cửa chính nằm trên một mảng tường hướng Tây, cả khu vực xung quanh cũng đang nhận nhiệt.
Tường hấp thụ bức xạ, cửa hấp thụ bức xạ, kính nhận nắng, nền sân có thể nóng lên rồi bức xạ ngược vào mặt tiền. Đến chiều, toàn bộ khu vực trước cửa có thể trở thành một vùng nhiệt lớn.
Vì vậy, nếu chỉ thay cánh cửa nhưng không xử lý những bề mặt lớn đang hứng nắng, mức cải thiện trong nhà có thể không như kỳ vọng.
Đây là điều khá dễ hiểu khi đứng ở một công trình thực tế: một cánh cửa chỉ chiếm một phần diện tích mặt tiền.
Muốn nhà hướng Tây dễ chịu hơn, phải nhìn cả mặt tiền.
8. Có nên chọn cửa thật dày để chống nóng?
Không nên dùng cách “càng dày càng tốt” làm nguyên tắc. Độ dày cánh có thể liên quan đến cấu tạo, độ chắc và nhiều yếu tố khác, nhưng không thể chỉ dựa vào độ dày để kết luận khả năng hạn chế truyền nhiệt.
Cũng giống như khi chọn cửa để cách âm, chống cạy hay sử dụng lâu dài, chống nóng là bài toán của cả hệ thống. Một bộ cửa dày nhưng bề mặt hấp thụ nhiều bức xạ, không có che nắng và cấu tạo không được thiết kế phù hợp thì chưa chắc giải quyết tốt bài toán nhiệt.
Ngược lại, một bộ cửa có cấu tạo hợp lý, bề mặt phù hợp và được đặt trong một giải pháp mặt tiền tốt có thể cho kết quả thực tế hợp lý hơn.
Đừng mua thêm độ dày nếu thứ ngôi nhà đang thiếu lại là một giải pháp che nắng.
9. Nếu nhà hướng Tây, nên chọn cửa theo thứ tự nào?
Nếu đang ở giai đoạn chuẩn bị làm nhà, có thể đi theo trình tự khá đơn giản.
Thứ nhất: xác định mức độ nắng thực tế
Cửa có bị nắng chiếu trực tiếp từ đầu giờ chiều đến chiều muộn không? Có mái che không? Có ban công phía trên không? Trước cửa có cây hoặc công trình chắn nắng không?
Đừng giả định mọi nhà hướng Tây đều chịu nắng giống nhau.
Thứ hai: xác định cửa cần đặc hay cần lấy sáng
Nếu không cần lấy sáng, cửa đặc thường dễ kiểm soát bài toán nhiệt hơn.
Nếu cần kính, phải tính cả phần kính vào bài toán nhiệt chứ không chỉ đánh giá cánh cửa.
Thứ ba: xem cấu tạo cánh
Hỏi rõ cánh gồm những lớp nào, lõi gì và cấu tạo đó có mục tiêu gì.
Đừng chỉ hỏi:
“Cánh dày bao nhiêu?”
Hãy hỏi:
“Cấu tạo này giúp hạn chế truyền nhiệt như thế nào?”
Thứ tư: chọn bề mặt và màu sắc phù hợp
Nếu cửa phơi nắng trực tiếp, có thể ưu tiên những bề mặt và màu sắc có lợi hơn về khả năng phản xạ bức xạ, thay vì chỉ chọn màu theo sở thích.
Thứ năm: xử lý che nắng cho cả mặt tiền
Nếu có thể làm mái hiên, mái đua, lam hoặc cây xanh, nên tính ngay từ giai đoạn thiết kế.
Đừng để đến khi nhà hoàn thiện, cửa nóng ran rồi mới tìm cách chống nóng.
10. Vậy nhà hướng Tây nên chọn loại cửa nào?
Nếu cần một câu trả lời ngắn gọn:
Nhà hướng Tây nên ưu tiên cửa có cấu tạo hạn chế truyền nhiệt, bề mặt phù hợp với việc giảm hấp thụ bức xạ và được kết hợp với giải pháp che nắng bên ngoài. Với cửa chính không cần lấy sáng, cửa đặc thường dễ kiểm soát bài toán nhiệt hơn cửa có diện tích kính lớn.
Nếu sử dụng cửa thép vân gỗ, nên quan tâm đến toàn bộ cấu tạo cánh, lõi, bề mặt, khung và cách lắp đặt thay vì chỉ nhìn độ dày thép.
Nếu sử dụng cửa có kính, cần đánh giá cả loại kính và giải pháp che nắng.
Và nếu mặt tiền hướng Tây nhận nắng trực tiếp nhiều giờ, che nắng cho cửa và cả mặt tiền thường quan trọng không kém việc chọn vật liệu cửa.
Góc nhìn tư vấn Alux
Khi khách hàng hỏi “nhà tôi hướng Tây thì dùng cửa gì cho đỡ nóng?”, câu trả lời thực tế không nên chỉ là đưa ra một mẫu cửa.
Trước hết phải hỏi cửa nằm ở đâu, nắng chiếu thế nào, có mái che không, có kính không và mặt tiền đang dùng những vật liệu gì.
Sau đó mới tính đến cấu tạo cửa.
Bởi nếu cửa bị nắng chiếu trực tiếp cả buổi chiều, rồi xung quanh lại là một mảng tường và kính cũng hấp thụ nhiệt, việc chỉ đổi sang một bộ cửa khác mà không xử lý tổng thể thì rất khó đạt được kỳ vọng.
Chống nóng cho nhà hướng Tây không phải cuộc đua xem vật liệu nào “mát nhất”. Đó là bài toán giảm lượng bức xạ đi vào và kiểm soát đường truyền nhiệt từ ngoài vào trong nhà.
Và với một ngôi nhà đã xác định sẽ chịu nắng Tây, tính chuyện này ngay từ lúc thiết kế mặt tiền luôn dễ hơn rất nhiều so với việc xây xong rồi mới tìm cách chữa nóng.
Bài viết liên quan:
